Μαζί στη Φθορά - Ποιήματα Κύπρου - Τάκης Ζαχαρίου

 

Τοξική Αγάπη σε Έναν Κόσμο Φθοράς

Κάποτε ήμουν ποιητής!
Ποτέ δεν θα με συγχωρέσει ο Μάστορας —
σήκωσα το λάβαρο ενάντια στο μέτρο.
Μάταια γράφω μπερδεμένες λέξεις για ψιλά
μα κανείς δεν τις διαβάζει.

Oι εφιάλτες της ζωής μου — γκράφιτι
ποιήματα στους τοίχους του υπογείου.
Τίποτα πια δεν είμαι — ένας τσιγγάνος,
το στυλό μου σπασμένο πριν καιρό,
και τα ποιήματά μου είναι λαθραία.

Τα καπνοσήματα σου, ασαφή.
Σαν ένας μοντέρνος Οδυσσέας,
πλέω το τσακισμένο μου καράβι
στον κόσμο που ‘χεις δανειστεί —
ολοπράσινο και γεμάτο οργή.

Είσαι κολοσσός της ποίησης —
ποτέ δεν έπρεπε να σπαταλήσεις
το μεγάλο σου ταλέντο!
Όταν συναντηθούμε, λες θα σε γνωρίσω;
Μήπως κι ‘χεις αλλάξει;
Μα και τότε δεν σε γνώριζα στ’ αλήθεια.

Λαχταρώ να δω να χορεύει η μαϊμού
το μεσονύχτι πάνω στο ψεύτικο φεγγάρι,
κι εσένα να παίζεις παθιασμένα
το πλαστικό σου Στραντιβάριους βιολί.

Η μικρή φωνή συνέχεια δυναμώνει.
Ουρλιάζει μες τ’ αυτί μου — κάνεις λάθος.
Όμως αν και είναι μια μεγάλη τρέλα,
σε περιμένω κάθε δειλινό στην παραλία.

Την ευχαριστώ για μια ζωή γεμάτη θλίψη
και πιάνω το δρόμο προς το νότο.
Κλαίει, τρέμει και με λέει διεφθαρμένο, όμως
ποιος θα πατήσει πρώτος το κόκκινο κουμπί; 

Αυτό το ποίημα είναι μέρος της συλλογής   Μωσαϊκά

Read the English version of this poem at    Unravelling Worlds

Λίγα λόγια για το ποίημα

Τοξική Αγάπη και Πόθος σε Ένα Κόσμο Φθοράς

Η Τοξική Αγάπη στο ποίημα Μαζί στην Φθορά δεν παρουσιάζεται ως ένα μεμονωμένο πάθος ή μια απλή συναισθηματική αποτυχία, αλλά ως μια υπαρξιακή συνθήκη: μια σχέση που δεν μπορεί ούτε να ολοκληρωθεί ούτε να λήξει, και η οποία επιβιώνει μόνο μέσα από την επανάληψη της λύπης. Ο αφηγητής δεν μιλά απλώς σε μια αγαπημένη μορφή· μιλά σε ένα πρόσωπο που λειτουργεί ταυτόχρονα ως ερωτική παρουσία, ως φαντασιακή προβολή και ως εσωτερική φωνή που τον διαβρώνει. Η αγάπη, εδώ, δεν είναι λυτρωτική αλλά διαβρωτική, μια δύναμη που γεννά επιθυμία αλλά και αδυναμία διαφυγής.

Από τους πρώτους στίχους, ο ποιητής αυτοτοποθετείται σε θέση ήττας. Η εξομολόγηση "Κάποτε ήμουν ποιητής" δεν δηλώνει μόνο μια απώλεια δημιουργικής ταυτότητας, αλλά και μια ρήξη με κάθε μορφή νοήματος που θα μπορούσε να προσφέρει η τέχνη. Η εξέγερση "ενάντια στο μέτρο" δεν αφορά απλώς την ποιητική φόρμα, αλλά μια βαθύτερη άρνηση της τάξης, της συμμετρίας και της ψευδαίσθησης ελέγχου. Ο αφηγητής επιλέγει το χάος, όχι ως πράξη ελευθερίας, αλλά ως αναγκαστική συνέπεια της εσωτερικής του διάλυσης.

Ο κόσμος που περιγράφεται είναι ένας κόσμος υπόγειος και δανεικός, γεμάτος γκράφιτι, λαθραία ποιήματα και σπασμένα στυλό. Δεν πρόκειται για έναν ρεαλιστικό χώρο, αλλά για ένα τοπίο ψυχικό, όπου η μοναξιά αποκτά υλική υπόσταση. Οι τοίχοι του υπογείου, τα καπνοσήματα και το τσακισμένο καράβι λειτουργούν ως μεταφορές μιας συνείδησης που δεν επικοινωνεί πια καθαρά ούτε με τον εαυτό της ούτε με την Άλλη. Η απώλεια δεν είναι μόνο ερωτική· είναι υπαρξιακή, μια αίσθηση ότι κάθε σχέση, κάθε λέξη και κάθε επιθυμία είναι ήδη φθαρμένη πριν ακόμη εκφραστεί.

Η μορφή της αγαπημένης παραμένει ασταθής και αμφίσημη. Είναι ταυτόχρονα "κολοσσός της ποίησης" και μια φιγούρα ψεύτικη, που παίζει "το πλαστικό Στραντιβάριους" της σε έναν σκηνικό κόσμο θεάματος και προσποίησης. Η ιδεατή εικόνα της συνυπάρχει με τη γελοιοποίηση και την απομυθοποίηση. Ο αφηγητής την εξυψώνει, αλλά ταυτόχρονα αμφισβητεί αν την γνώρισε ποτέ πραγματικά. Το ερώτημα "λες θα σε γνωρίσω;" δεν αφορά το μέλλον, αλλά το παρελθόν: αν υπήρξε ποτέ μια αυθεντική συνάντηση ή αν η σχέση ήταν εξαρχής προϊόν φαντασίας και ανάγκης.

Στο κέντρο του ποιήματος βρίσκεται η φωνή — η μικρή, επίμονη φωνή που "ουρλιάζει" μέσα στο αυτί του αφηγητή. Αυτή η φωνή δεν είναι απλώς η συνείδηση ή η ενοχή, αλλά η ενσάρκωση της ίδιας της τοξικής αγάπης: μια εσωτερική παρουσία που τον κατηγορεί, τον επιθυμεί και τον καταδικάζει ταυτόχρονα. Η σχέση δεν βιώνεται μόνο ανάμεσα σε δύο πρόσωπα, αλλά ως εσωτερικός διχασμός, όπου το υποκείμενο γίνεται ταυτόχρονα θύμα και θύτης.

Η σκηνή στο τέλος, με την πορεία "προς το νότο", δεν λειτουργεί ως κάθαρση ή λύτρωση. Αντίθετα, μοιάζει με μια παραδοχή ήττας: μια συνειδητοποίηση ότι η λύπη έχει γίνει μόνιμη κατάσταση, σχεδόν ταυτότητα. Η ευχαριστία "για μια ζωή γεμάτη θλίψη" δεν είναι ειρωνική μόνο· είναι βαθιά τραγική, γιατί δηλώνει αποδοχή μιας ύπαρξης ορισμένης από την απώλεια. Το "κόκκινο κουμπί" δεν είναι απαραίτητα κυριολεκτικό. Είναι το σύμβολο της τελικής ρήξης, της αυτοκαταστροφής ή της συναισθηματικής έκρηξης που κανείς δεν τολμά να πυροδοτήσει πρώτος.

Έτσι, Μαζί στην Φθορά δεν είναι απλώς ένα ποίημα για έναν αποτυχημένο έρωτα. Είναι μια μελέτη πάνω στην τοξική αγάπη ως μορφή ύπαρξης: μια κατάσταση όπου η μοναξιά συνυπάρχει με την επιθυμία, όπου η λύπη γίνεται ο μόνος σταθερός δεσμός, και όπου η απώλεια δεν αφορά μόνο την Άλλη, αλλά και την ίδια την αίσθηση του εαυτού. Το ποίημα δεν προσφέρει λύση, ούτε παρηγοριά. Προσφέρει μόνο επίγνωση — και αυτή, ίσως, είναι η πιο επώδυνη μορφή αλήθειας.